Pojęcie i rodzaje rzeczy
Rzeczami są materialne części przyrody na tyle wyodrębnione, że w stosunkach społeczno-gospodarczych mogą być traktowane jako dobra samoistne. Definicja ta podkreśla dwie istotne cechy rzeczy. Po pierwsze zawsze są one materialnymi częściami przyrody. Po drugie są one, bądź w sposób naturalny, bądź sztuczny, wyodrębnione, a więc są one przedmiotami samoistnymi, nie zaś przedmiotami stanowiącymi tylko element innej rzeczy.
Z podanej definicji wynika, że nie są w rozumieniu naszego prawa rzeczami dobra o charakterze niematerialnym, różne postacie energii, a także — z braku wyodrębnienia — nie są rzeczami powietrze atmosferyczne, woda w morzu itp.
Przepisy k.c. dają podstawę do przeprowadzenia wielu klasyfikacji rzeczy. Omówimy trzy podziały, zaliczane do ważniejszych.
Pierwszym jest podział rzeczy na ruchome (ruchomości) i nierucho¬me (nieruchomości). Nieruchomościami w myśl k.c. są części powierz¬chni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), a także budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. Wszystkie rzeczy, które w myśl podanej definicji nie są nieruchomościami, są w rozumieniu naszego prawa ruchomościami.
Podział ten ma istotne znaczenie, gdyż po pierwsze, obrót nierucho¬mościami jest u nas znacznie bardziej sformalizowany niż obrót ruchomościami, po drugie, istnieją prawa, które mogą być ustanawiane wyłącznie na nieruchomościach (np. służebność) lub wyłącznie na ruchomościach (np. zastaw).
Drugim z prezentowanych tu jest podział rzeczy na oznaczone co do tożsamości i oznaczone co do gatunku. Rzeczy oznaczone co do tożsamości są przedmiotami zindywidualizowanymi (np. określony obraz). Rzeczy określone co do gatunku określone są jedynie według prawnych cech generalnych (standardu, wagi, normy jakości itp.). Ten podział ma także wiele konsekwencji. Istnieją umowy, które dotyczyć mogą jedynie rzeczy oznaczonych co do gatunku (np. umowa pożyczki).
Trzecim jest podział rzeczy na podzielne i niepodzielne. Podział ten wynika z cech fizycznych rzeczy. (Rzeczami niepodzielnymi są rzeczy, których nie można dzielić na częścibez istotnej zmiany ich charakteru lub wartości (np. radio, samochód, zwiec2g)J Konsekwencje tego podziału uwidaczniają się w stosunkach zobowiązaniowych, jeżeli dłużników jest kilku. Jeżeli mają oni świadczyć rzecz podzielną, każdy z nich (w braku odmiennej umowy) odpowiada za część świadczenia. Jeżeli świadczenie dotyczyło rzeczy niepodzielnej, wierzyciel może od każdego z dłużników żądać spełnienia świadczenia w całości.
Energia, jak wspomniano, nie jest rzeczą w rozumieniu prawa cywilnego. Może ona jednak stanowić przedmiot obrotu. K.c. stwier¬dza, że przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii.
