Posiadanie i jego ochrona
Kodeks cywilny określa pojęcie posiadania w sposób nieco odbiegający od języka potocznego. W myśl kodeksu posiadanie nie jest prawem, a jedynie pewnym stanem faktycznym, polegającym na faktycznym władaniu rzeczą. Posiadacza cechują dwa elementy: sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą oraz element woli w postaci chęci sprawowania tego władztwa.
Zakres posiadania może być różny, w zależności od tego, czy posiadacz włada rzeczą w takim zakresie jak właściciel, czy w zakresie węższym. W związku z tym kodeks cywilny rozróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne.
Posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada tak jak właściciel. Posiadacz samoistny jest najczęściej równocześnie właś¬cicielem rzeczy. Może się jednak zdarzyć sytuacja, w której właścicielem rzeczy jest kto inny, a kto inny jej posiadaczem (np. właściciel zgubił rzecz, a kto inny wszedł w jej posiadanie).
Posiadaczem zależnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada, lecz w zakresie węższym niż posiadacz samoistny, jak np. użytkownik, na¬jemca bądź dzierżawca.
Posiadanie, mimo że jest tylko stanem faktycznym, regulowane jest przepisami prawa rzeczowego i podlega ochronie. Podyktowane jest to doniosłą funkcją posiadania. Posiadanie wypełnia realną treścią ekono¬miczną prawa podmiotowe. Samo prawo własności, oderwane od faktycznego posiadania, traciłoby swą wartość ekonomiczną.
Prawo nie zezwala na samowolne naruszenie posiadania. Ochrona posiadania jest dwojaka. Po pierwsze, prawo przyznaje posiadaczowi możność zastosowania obrony koniecznej lub samopomocy (np. uniemoż¬liwia napastnikowi zabranie mi posiadanej rzeczy). Po drugie, posiadacz może wystąpić do sądu o ochronę posiadania, wnosząc powództwo posesoryjne. W powództwie tym posiadacz nie musi udowadniać swego prawa własności, nie jest to bowiem powództwo o naruszenie prawa, a jedynie powództwo o naruszenie stanu faktycznego. Występujący z powództwem posesoryjnym musi udowodnić jedynie fakt, że rzecz posiadał oraz fakt naruszenia posiadania.
